WRÓĆ DO LISTY

Zrównoważone rybołówstwo

UN Global Compact Network Poland Analizy

Ryby i owoce morza są istotnym elementem diety ogromnej części ludzkiej populacji na świecie i częścią systemu bezpieczeństwa żywnościowego. Jednocześnie rybołówstwo, zanieczyszczenia, odpady, rosnące temperatury i zakwaszenie oceanów są czynnikami, które negatywnie wpływają na ekosystemy morskie. Zniknięcie któregokolwiek z morskich gatunków odbija się na zależnościach pokarmowych całego ekosystemu. Przeławianie oceanów to także wzrost obrotu węgla w ekosystemach. Nad tym problemem, jego skalą i próbą odpowiedzenia sobie czy rybołówstwo może być działaniem zrównoważonym pochylają się autorzy raportu „Zrównoważone rybołówstwo” z Global Compact Network Poland wraz z zaproszonymi ekspertami.

Autor/ka opracowania: Marcin Osuch

Raport z dnia: 30/06/2022


Data umieszczenia w bazie

30/04/2023

Instytucja

UN Global Compact Network Poland

Autorstwo

dr Marta Potocka, dr hab. Andrzej Mikulski, Dominik Marchowski, prof. dr hab. Jan Horbowy, dr Piotr Gruszka, Monika Michałek, dr Adam Mytlewski, Paweł Wyrzykowski, Aleksandra Robaszkiewicz, Dominika Lewandowska

Liczba stron

90

Język raportu

polski

Tagi

flag Najważniejsze wnioski
arrow down arrow up


Dieta prawie 40% ludzkiej populacji oparta jest o pożywienie pozyskiwane z mórz i strefy przybrzeżnej i od jej dostępności i różnorodności biologicznej zależy ich życie. Dla miliarda ludzi ryby stanowią główne źródło białka zwierzęcego. Rybołówstwo morskie w sposób pośredni lub bezpośredni daje pracę ponad 200 mln osób. Jednocześnie wg. statystyk ponad 90 gatunków ryb morskich w Europie zagrożonych jest wyginięciem, a co trzecie stado jest przełowione, co stanowi trzykrotny wzrost w porównaniu do lat 80-tych ubiegłego wieku. Ponad 1/3 wszystkich rekinów i ryb chrzęstnych jest zagrożona wyginięciem z powodu przełowienia. Rekiny i płaszczki są drugą najbardziej zagrożoną grupą kręgowców na świecie. Ok. 80% światowych zasobów rybnych jest w pełni lub nadmiernie eksploatowanych. Do końca XX wieku zniknęło z mórz ok. 90% biomasy dużych ryb drapieżnych jako gatunków najchętniej spożywanych przez konsumentów.

Oprócz nadmiernego przełowienia zagrożenie dla mórz i oceanów i zamieszkujących ich ekosystemów stanowią produkowane przez ludzi odpady. Wg. danych UNEP zaledwie 15% odpadów unosi się na powierzchni wody (stanowiąc ogromną wyspę śmieci), a 70% trafia na dno morza. 10% tych odpadów stanowią narzędzia połowowe, których rozmiar szacuje się na 640 000 ton.

Rozwiązaniem na powyższe problemy może być wprowadzenie zrównoważonego rybołówstwa. Co oznacza ten termin? Jest to takie tempo odłowu eksploatowanych populacji, które nie przekracza tempa ich odbudowy. Stosowane metody nie mogą mieć negatywnego wpływu na środowisko np. poprzez nadmierny przyłów innych gatunków niż docelowych czy niszczenie siedlisk morskich.

Wg. statystyk między wyładunkiem, a spożyciem marnuje się ok. ¼ ryb, co wynika między innymi z transkontynentalnego transportu produktów pochodzenia oceanicznego. Jednym z rozwiązań tego problemu mógłby być wzrost rybołówstwa rzemieślniczego, a więc odbywającego się lokalnie na małą skalę, co aktualnie odpowiada blisko 50% światowych zasobów ryb i owoców morza.

Nadmierna eksploatacja wybranych gatunków ryb drapieżnych wpływa na cały ekosystem – brak drapieżników powoduje rozrost ryb odżywiających się bezkręgowcami, co osłabia kontrolę biomasy glonów, co w konsekwencji może wpływać na zakwity sinic. Jak widać zniknięcie gatunku ryb wpływa na przemodelowanie lub zniszczenie całego łańcucha pokarmowego w danym miejscu.

Oprócz przełowienia wielu rybich siedlisk oraz rosnącej ilości odpadów i zanieczyszczeń zagrożenie dla fauny morskiej stanowią także zmiany klimatu. Spadek pH poprzez rozpuszczanie się w nim dwutlenku węgla powoduje problem z wytworzeniem skorupy zwierząt. Niższe pH zmieniające rozpuszczalność i utlenienie wpływa również na powstanie toksycznych jonów w wodzie. Wzrost temperatury wody to również niepomijalny aspekt i dla przykładu nasz rodzimy Bałtyk ogrzewa się dwukrotnie szybciej niż średnia globalna.

W raporcie autorzy przedstawiają 11 rozwiązań, których wdrożenie może poprawić sytuację ekosystemów morskich. Są to m.in. inwestycje w rybołówstwo rzemieślnicze, ustanawianie Morskich Obszarów Chronionych, zmiana narzędzi połowowych na takie, które zminimalizują ryzyko przyłowów, inwestycje w badania dotyczące biologii morza, rozwój certyfikacji np. MSC czy ASC, rozwój przemysłu spożywczego w dziedzinie substytutów lub imitacji mięsa rybiego.

spis tresci Spis treści
arrow down arrow up


  • Spis treści 
  • Dane wprowadzające 
  • Podsumowanie 
  • Kamil Wyszkowski Przedstawiciel i Dyrektor Wykonawczy UN Global Compact Network Poland Wstęp do raportu 
  • Sanda Ojiambo Assistant Secretary-General of the United Nations Global Compact, CEO & Executive Director UN Global Compact We Must Save the Oceans to Save Ourselves 
  • Głos naukowców  
    • Czy możliwy jest zrównoważony połów?  
    • Ekologiczne aspekty niezrównoważonego rybołówstwa  
    • Niezrównoważone rybołówstwo a ekosystemy morskie  
    • Przyłów ptaków morskich na morzu bałtyckim na przykładzie Polski w latach 1970-2018 
    • Zarządzanie zasobami rybackimi – sytuacja na Bałtyku oraz w innych akwenach płn.-wsch. Atlantyku  
    • Znaczenie morskich obszarów chronionych dla zrównoważonego rybołówstwa  
    • Znaczenie zrównoważonych połowów dla polskiego rybołówstwa morskiego z punktu widzenia gospodarki i ekonomii 
  • Głos biznesu  
    • Bank BNP Paribas Znaczenie zrównoważonego rybołówstwa w kontekście bezpieczeństwa żywnościowego – perspektywa sektora finansowego  
    • Lidl Polska Odpowiedzialna sprzedaż produktów rybnych i owoców morza  
    • RIO MARE Rio mare i WWF „Razem dla oceanów” 

multimedia Multimedia
arrow down arrow up


Dane wprowadzające (str. 10)

Dane wprowadzające (str. 12)

multimedia Powiązane artykuły
arrow down arrow up


  1. Bałtycki szprot pokonał dorsza   https://www.msc.org/pl/dla-mediow/informacje-prasowe/baltycki-szprot-pokonal-dorsza   05/07/2022
  2. Niebieska żywność w dobie zmiany klimatu   https://www.msc.org/pl/co-robimy/zagrozone-morza-i-oceany/niebieska-zywnosc-w-dobie-zmiany-klimatu   26/08/2022
Chcesz dodać swój artykuł?
Prześlij go na adres mailowy Redakcji redakcja@klimatycznabazawiedzy.org

related

Powiązane materiały w bazie