WRÓĆ DO LISTY

Nowy negacjonizm klimatyczny. Jak populizm kształtuje nasze myślenie o walce ze zmianami klimatu.

Fundacja Pole Dialogu Analizy

Raport Fundacji Pole Dialogu stanowi podsumowanie wyników badań przeprowadzonych w celu sprawdzenia opinii Polaków nt. klimatu i ich kształtowania przez antyklimatyczne narracje. Z raportu wynika, że w dyskursie publicznym co raz rzadziej podważa się już sam fakt zmiany klimatu czy nawet ich antropogenicznego pochodzenia, ale co raz częściej zamiast tego tworzy narrację wokół działań, ich sposobu oraz tempa. Do jednej z nich należy dyskusja o polskiej suwerenności energetycznej opartej o polskie, tradycyjne źródło jakim jest węgiel oraz tendencja do technooptymizmu, czyli wiary o wprowadzeniu w przyszłości technologii, która pozwoli nam przeciwdziałać zmianom klimatu, jednocześnie pozwalając dalej korzystać z węgla.

Autor/ka opracowania: Marcin Osuch

Data umieszczenia w bazie: 29/03/2024


Data publikacji

18/09/2023

Instytucja

Fundacja Pole Dialogu

Autorstwo

Kierownictwo badania: dr hab. prof. UW Przemysław Sadura
Analiza statystyczna: dr Agnieszka Kwiatkowska
Współpraca: Marta Cwalina, Bartosz Matyja,
Antonina Baczyńska, Konstanty Ramotowski
Redakcja i korekta językowa: Michalina Pągowska
Skład i opracowanie graficzne: Barbara Kosakowska-Bednarz
Koordynacja projektu: Paweł Zalewski, Agnieszka Pędzich

Liczba stron

25

Język raportu

polski

Tagi
Zasady korzystania
Publikacja jest dostępna na licencji Creative Commons:
Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych
– Brak dodatkowych ograniczeń (CC BY-NC-ND 4.0).

flag Najważniejsze wnioski
arrow down arrow up


Celem publikacji Fundacji Pole Dialogu jest sprawdzenie jak wyglądają strategie i narracje walki ze zmianą klimatu oraz odsłonięcie mechanizmu ataków na politykę klimatyczną Unii Europejskiej przeprowadzane szczególnie przez prawicowe partie populistyczne. W XXI wieku łączna liczba głosów oddana na partie populistyczne podwoiła się, co spowodowało wzrost udziału tych partii w parlamentach czy składach rządu, co widać m.in. po takich krajach jak Węgry, Polska, Stany Zjednoczone czy Wielka Brytania.

Celem wspomnianych partii jest wskazywanie zagrożeń oraz szukanie spisków realizowanych przez elity polityczne, które uderzają w zwykłe społeczeństwo. Taki zabieg powoduje, że głównym wrogiem partii populistycznych są międzynarodowe porozumienia i polityka ponadnarodowa jak np. Europejski Zielony Ład czy Porozumienie Paryskie. W przypadku Polski autorzy raportu wskazują, że populiści przestali negować zjawisko zmiany klimatu, ale raczej skupiają się na prowadzeniu narracji, która możliwie opóźni wprowadzenie polityki klimatycznej dążącej do neutralności i tym samym m.in. rezygnacji z energetyki węglowej.

Wg. przeprowadzonych badań Eurobarometer Polacy podobnie jak reszta Europy Środkowo-Wschodniej nie jest specjalnie zatroskana sprawami klimatu i tylko 11% społeczeństwa uważa ten obszar jako najpoważniejszy problem zagrażający światu. Dla porównania unijna średnia wynosi 18%, najwyższe wartości dotyczą Szwecji (43%) oraz Danii (35%), a najniższe Włoch (7%) czy Belgii (5%). Wg. Sondażu CBOS z 2023 roku ponad połowa społeczeństwa zadeklarowała obawę przed zmianą klimatu, z czego aż 40% w stopniu dużym. Zauważalnie większy odsetek dotyczy regionów górniczych. Co ciekawe różnice widać także na poziomie płci – kobiety są o 8-9% bardziej zaniepokojone. Różnica jest także dostrzegalna na poziomie wykształcenia – wśród osób z wykształceniem wyższym wzrasta poziom troski o sprawy klimatu.

Jaka jest preferowana podstawa polskiego systemu energetycznego? W badaniu respondenci najczęściej wskazywali odnawialne źródła energii (47%), następnie atom (23%) oraz węgiel (18%). Decyzje dot. konkretnych źródeł energii nierzadko związane są ze stanowiskiem preferowanej przez elektorat partii politycznej. Tym samym rozkład wygląda następująco:

  • OZE – najwięcej KO (66%), SLD/Lewica (62%), a najmniej elektorat PiS (29%),
  • Atom – najwięcej Konfederacja (38%), Lewica (30%),
  • Węgiel – PiS (32%), Konfederacja (17%).

W publikacji testowano również przychylność do narracji proklimatycznych, opóźniających oraz negacjonistycznych. Do narracji opóźniających zaliczyć można m.in. Polskę nie stać na transformację, tylko nauka i technologia nas uratuje, politycy nie działają poważnie. Do narracji negacjonistycznych zaliczyć można: mamy jeszcze setki lat, obawy są przesadzone, jest już za późno by działać. Zdecydowana większość badanych nie podważa zmian, jednak dostrzegalna jest polaryzacja w regionach węglowych oraz kluczowe znaczenie narracji opóźniających. Choć większość populacji odrzuca całkowity denializm to wielu przyjmuje narracje, które mówią, że nie stać nas na zmiany, a politycy i tak nie będą działać.

W podsumowaniu autorzy badania wskazują, że jesteśmy jako społeczeństwo podatni na narracje antyklimatyczne i opóźniające i zbyt wierzymy w możliwości nauki czy techniki (technooptymizm) zamiast już teraz działać na rzecz dekarbonizacji gospodarki. Aby uodparniać społeczeństwo autorzy sugerują używanie języka inwestycji i indywidualnych korzyści oraz klimatycznego antypopulizmu zamiast populizmu proklimatycznego.

Na koniec autorzy rekomendują, aby:

  1. Monitorować dezinformację
  2. Walczyć z mitami (debunking)
  3. Upowszechniać szybką wiedzę o klimacie
  4. Gruntowanie przekonań proklimatycznych
  5. Zazielenianie populistów
  6. Immunizacja (prebunking) na dezinformację

spis tresci Spis treści
arrow down arrow up


WSTĘP 4

METODOLOGIA BADANIA 6

JAK O KLIMAT NAPRAWDĘ MARTWIĄ SIĘ POLACY I POLKI 6

POLACY STALI SIĘ FANAMI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII 11

CZEKAJĄC NA CHINY. NARRACJE PROKLIMATYCZNE, NEGACJONISTYCZNE I OPÓŹNIAJĄCE 13

ZAGADKA REGIONÓW WĘGLOWYCH 16

PARTIE, KLIMAT, WYBORY 19

PODSUMOWANIE 21

REKOMENDACJE 23

multimedia Multimedia
arrow down arrow up


Obawy klimatyczne mieszkańców Europy (str. 7)

Preferencje źródła energii w stosunku do wyborów ugrupowań politycznych (str. 12)

multimedia Powiązane artykuły
arrow down arrow up


  1. Prof. Sadura o populizmie klimatycznym: „Walka toczy się o tych, którzy wątpią i są sceptyczni wobec polityk”   https://naukaoklimacie.pl/aktualnosci/prof-sadura-o-populizmie-klimatycznym-walka-toczy-sie-o-tych-ktorzy-watpia-i-sa-sceptyczni-wobec-polityk  25/10/2023
  2. Dlaczego bogate kraje negują katastrofę klimatyczną? Wyjaśniają polscy badacze   https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/nauka/2232758,1,dlaczego-bogate-kraje-neguja-katastrofe-klimatyczna-wyjasniaja-polscy-badacze.read  07/11/2023
  3. Dezinformacja o klimacie. Czy jesteśmy podatni i jak reagujemy?   https://demagog.org.pl/analizy_i_raporty/dezinformacja-o-klimacie-czy-jestesmy-podatni-i-jak-reagujemy/  17/01/2024
Chcesz dodać swój artykuł?
Prześlij go na adres mailowy Redakcji redakcja@klimatycznabazawiedzy.org

related

Powiązane materiały w bazie