Zaufanie do przekazów o zmianie klimatu zależy nie tylko od tego, kto mówi, ale przede wszystkim dlaczego dana osoba lub instytucja jest uznawana za wiarygodną. Badanie przeprowadzone w 13 krajach pokazuje, że choć naukowcy pozostają jednymi z najbardziej zaufanych źródeł informacji o klimacie, to kluczową rolę odgrywają także źródła nieformalne – zwłaszcza „ludzie tacy jak ja” oraz rodzina i przyjaciele. Kryteria zaufania różnią się jednak istotnie między osobami uznającymi zmianę klimatu za realne zagrożenie a sceptykami.
19/01/2026
Edelman Trust Institute
The University of Queensland
Sarah MacInnes, Matthew J. Hornseya, Kelly S. Fieldinga, David Bersoff, Christian Bretter, Samuel Pearson
11
angielski
Najważniejsze wnioski
Zakres badania: Analiza danych ankietowych od 6 479 respondentów z 13 państw (m.in. Australia, Chiny, Niemcy, Indie, Meksyk, USA) pochodzących z Edelman Trust Barometer (2023), dotyczących zaufania do różnych źródeł informacji o zmianie klimatu oraz cech uznawanych za wyznaczniki wiarygodności komunikatora.
Najbardziej zaufane źródła:
Wśród osób wierzących w zmianę klimatu najwyższym zaufaniem cieszą się naukowcy i eksperci klimatyczni. Jednak w całej próbie – a szczególnie wśród sceptyków – najwyżej oceniane są źródła nieformalne: „przyjaciele i rodzina” oraz „osoby takie jak ja”.
Najmniej zaufane źródła:
Liderzy społeczni niezwiązani bezpośrednio z klimatem (politycy, liderzy religijni, influencerzy, prezesi firm, dziennikarze) są generalnie oceniani jako najmniej wiarygodni, zwłaszcza przez osoby uznające zmianę klimatu za realne zagrożenie.
Kluczowe cechy wiarygodnego komunikatora:
Najczęściej wskazywaną cechą budującą zaufanie jest opieranie się na danych i badaniach. Istotne są także: jasny i zrozumiały sposób mówienia, wspólne wartości z odbiorcą, szczerość oraz okazywanie szacunku wobec osób o odmiennych poglądach.
Różnice między wierzącymi a sceptykami:
Osoby wierzące w zmianę klimatu częściej uznają za ważne kompetencje eksperckie, dane naukowe i formalne kwalifikacje. Sceptycy natomiast silniej reagują na ton przekazu – większe znaczenie ma dla nich niedyskredytowanie odmiennych opinii oraz relacyjny, niehierarchiczny charakter komunikatora.
Wnioski ogólne:
Zaufanie w komunikacji klimatycznej ma charakter warstwowy i zależny od tożsamości odbiorcy. Nie istnieje jeden uniwersalny „wiarygodny nadawca” – skuteczna komunikacja wymaga dopasowania zarówno źródła, jak i stylu przekazu do konkretnej grupy odbiorców.
