Zmiana klimatu coraz częściej staje się przedmiotem zorganizowanych kampanii dezinformacyjnych, które wykraczają poza podważanie ustaleń naukowych i koncentrują się na osłabianiu poparcia społecznego dla polityki klimatycznej oraz międzynarodowej współpracy. Publikacja przedstawia zmianę charakteru dezinformacji klimatycznej – od negowania nauki do wykorzystywania kryzysów klimatycznych, narracji gospodarczych i nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, w celach geopolitycznych. Dokument analizuje globalne trendy w dezinformacji klimatycznej, rolę państw i podmiotów niepaństwowych w jej rozpowszechnianiu oraz odpowiedzi instytucjonalne Unii Europejskiej i społeczności międzynarodowej, wskazując na rosnące znaczenie integralności informacji jako warunku skutecznej realizacji celów klimatycznych.
23/01/2026
NewClimate – Institute for Climate Policy and Global Sustainability
Sarah Jackson, Ines Paiva, Imogen Outlaw
17
angielski
Najważniejsze wnioski
Dezinformacja klimatyczna jako rosnące zagrożenie: Po przyjęciu Porozumienia paryskiego dezinformacja klimatyczna ewoluowała od prostego zaprzeczania zmianie klimatu do narracji podważających sens działań klimatycznych, co – z udziałem wrogich państw, interesów związanych z paliwami kopalnymi i narzędzi cyfrowych – prowadzi do podważenia zaufania publicznego, polaryzacji społecznej i osłabienia procesów demokratycznych.
Wpływ na bezpieczeństwo i wiarygodność Unii Europejskiej: Dezinformacja klimatyczna to zagrożenie dla bezpieczeństwa i dyplomacji UE. Dokument opisuje przypadki rozpowszechniania fałszywych narracji, m.in. przez Rosję i przedstawicieli rządu ze Stanów Zjednoczonych, które podważają wiarygodność europejskiej transformacji energetycznej oraz przedstawiają politykę UE jako nieskuteczną lub szkodliwą.
Integralność informacji jako nowy filar globalnej współpracy klimatycznej: Integralność informacji staje się istotnym elementem międzynarodowej odpowiedzi na zmianę klimatu. COP30 po raz pierwszy formalnie uznała dezinformację klimatyczną za globalny priorytet, określając ją mianem „COP prawdy” (COP of Truth). Zainicjowano Globalną Inicjatywę na rzecz Integralności Informacji o Zmianie Klimatu oraz przyjęto Deklarację w tej sprawie, popartą przez kilkanaście państw. Równolegle ONZ, G20 i NATO traktują dezinformację klimatyczną jako zagrożenie dla działań klimatycznych, stabilności międzynarodowej i bezpieczeństwa, włączając integralność informacji do swoich ram politycznych i strategicznych.
Działania Unii Europejskiej wewnątrz i poza jej granicami: UE przedstawiona jest jako jeden z globalnych liderów w przeciwdziałaniu dezinformacji, m.in. poprzez regulacje takie jak Digital Services Act i Digital Markets Act, wsparcie dla fact-checkingu, edukację medialną oraz monitoring zagranicznych manipulacji informacyjnych w ramach mandatu FIMI.
Sztuczna inteligencja jako czynnik wzmacniający dezinformację: Rozwój narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji przyspiesza produkcję i dystrybucję fałszywych treści, w tym realistycznych obrazów i materiałów wideo. Algorytmy platform cyfrowych, nastawione na maksymalizację zaangażowania, mogą dodatkowo wzmacniać zasięg ideologicznie motywowanych narracji klimatycznych, utrudniając odróżnienie rzetelnych informacji od dezinformacji.
Luki badawcze i wyzwania globalne: Niedobór badań nad dezinformacją klimatyczną w krajach Globalnego Południa, przy ograniczonych zdolnościach analitycznych, utrudnia skuteczne przeciwdziałanie temu zjawisku i zwiększa podatność na narracje podważające działania klimatyczne.
Wnioski ogólne: Dezinformacja klimatyczna stała się systemowym wyzwaniem o wymiarze geopolitycznym i społecznym, które utrudnia realizację polityk klimatycznych, osłabia zaufanie publiczne oraz zwiększa ryzyko dla stabilności procesów demokratycznych i międzynarodowej współpracy.
