WRÓĆ DO LISTY

Stan klimatu w Europie na rok 2022

World Meteorological Organization Raport

Jak wynika z najnowszego raportu ,,State of the climate in Europe 2022" o stanie klimatu Światowej Organizacji Meteorologicznej (and. WMO) Europa od lat 80. XX w. ociepla się dwukrotnie szybciej niż średnia światowa. Tym samym jest najszybciej ogrzewającym się kontynentem na świecie. Zmiana klimatu powoduje ogromne straty ludzkie, gospodarcze i środowiskowe. Rok 2022 upłynął pod znakiem ekstremalnych upałów, suszy i pożarów. Temperatura była o ok. 2,3°C wyższa od średniej z okresu przedindustrialnego (1850-1900), która posłużyła jako punkt odniesienia dla Porozumienia Paryskiego.

Kluczowym elementem łagodzenia zmiany klimatu są dalsze inwestycje w odnawialne źródła energii, które w 2022 roku. po raz pierwszy wytworzyły więcej energii elektrycznej niż gaz kopalny.

Raport koncentruje się w szczególności na energii i podkreśla, jak bardziej ekstremalne warunki pogodowe, w tym intensywne upały, obfite opady i susze, mają coraz większy wpływ na podaż, popyt i infrastrukturę europejskiego systemu energetycznego.

Raport State of Climate in Europe 2022 jest drugim z corocznej serii raportów, opracowanym wspólnie z Copernicus Climate Change Service Unii Europejskiej.

Autor/ka opracowania: Maya Ozbayoglu

Data umieszczenia w bazie: 5/07/2023


Data publikacji

19/06/2023

Instytucja

World Meteorological Organization

Liczba stron

34

Język raportu

angielski

Tagi

flag Najważniejsze wnioski
arrow down arrow up


Rekordowe temperatury

Europa jest najszybciej ogrzewającym się regionem ze wszystkich regionów Światowej Organizacji Meteorologicznej (ang. WMO), ogrzewając się w tempie dwa razy szybszym niż średnia globalna od lat 80 XX wieku – o +0.5C na dekadę. W 2022r. roczna średnia temperatura była pomiędzy drugą a czwartą najwyższą, w zależności od użytych danych, a lato było najgorętsze. W wielu krajach Europy zachodniej i południowo-zachodniej 2022 był najcieplejszym rokiem.  


Rekordowo mała ilość opadów 

W 2022 r. ilość opadów była niższa niż średnia w dużej części regionu. Był to czwarty rok suszy z rzędu na półwyspie iberyjskim i trzeci w górskich regionach Alp i Pirenejów. W pewnych częściach Europy zaobserwowano z kolei wzrost w rocznej ilości opadów. We wschodniej części Europy mieliśmy do czynienia z bardziej intensywnymi opadami dziennymi, co sprawiło, że sumaryczne opady roczne były większe niż zwykle. W zachodniej, południowej i centralnej części Europy z kolei nie spowodowało to większej niż zwykle sumarycznej ilości opadów, a wręcz przeciwnie.
 

Zanik pokrywy śnieżnej

Brak opadów, w szczególności śniegu, w połączeniu z wysokimi temperaturami panującymi w okresie letnim, spowodował największy zanik lodu z lodowców w Alpach – ponad 3 m ekwiwalentu wody w ciągu jednego roku. Dodatkowo kilka burz piaskowych doprowadziło do znacznego osadzania się pyłu saharyjskiego na wielu europejskich lodowcach, co przyczyniło się z kolei do przyspieszenia topnienia zimowej pokrywy śnieżnej. 

Pokrywa lodowa w Grenlandii w dalszym ciągu traciła masę w 2022r., a we wrześniu w związku z nadzwyczajnie wysokimi temperaturami doszło do rozległego topnienia powierzchni lodowca, ustanawiając kolejny wrześniowy rekord od ponad dwóch dekad. W Europie lodowce straciły w sumie około 880 km^3 lodu w latach 1997-2022.
 

Ocieplenie powierzchni mórz

W 2022r. również odnotowano najwyższe temperatury w wodach powierzchniowych Północnego Atlantyku, a większość regionu była dotknięta ekstremalnymi upałami morskimi. Tempo ocieplenia wód powierzchniowych, szczególnie we wschodniej części Morza Śródziemnego, Morza Bałtyckiego i Czarnego oraz południowej części Arktyki, było trzy razy szybsze niż średnia globalna. 

Zmienia się również średni poziom mórz, który z jednej strony jest wynikiem zwiększonej ekspansji cieplnej oceanów w odpowiedzi na ocieplenie, a z drugiej utraty masy z pokryw lodowych i lodowców. Od 1993 r. globalny średni poziom mórz wzrastał w średnim tempie 3,4 ± 0,3 mm/rok. Regionalne trendy bezwzględnego poziomu mórz z obserwacji satelitarnych wykazują zróżnicowanie przestrzenne, z tendencjami od 2 do 4 mm/rok przez większość mórz europejskich.  


Ekstremalne zjawiska pogodowe

Ekstremalne zjawiska pogodowe w 2022 r. przyczyniły się do ponad 16 tys. ofiar śmiertelnych. Około 67% anomalii pogodowych stanowiły te związane z burzami i powodziami, doprowadzając do dziesiątek ofiar śmiertelnych i odpowiadając za 99,9 % wszystkich strat ekonomicznych. Znacznie bardziej dotkliwe pod względem śmiertelności były fale upałów (13% wszystkich zdarzeń), w przypadku których zgłoszono 16 305 dodatkowych zgonów, co stanowi 99,6% wszystkich ofiar śmiertelnych. Autorzy podkreślają, że skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych w 2022 r. mogły być nawet gorsze, ale ze względu na niewystarczającą ilość danych nie jest możliwe oszacowanie pełnej skali. Najpoważniejsze upały odnotowano w połowie lipca, z temperaturami ustanawiającymi kolejne rekordy w wielu miejscach. Przykładowo w Wielkiej Brytanii temperatura osiągnęła 40C po raz pierwszy (dokładnie 40.3C w Coningsby 19 lipca).  


Susza
 

Zjawisko suszy dotknęło dużą część regionu, szczególnie podczas wiosny i lata. Połączenie suchych warunków z upałami nasiliło też występowanie pożarów w lasach, co doprowadziło do drugiego co do wielkości spalonego obszaru w historii (po 2017 r.). Europejski system informacji o pożarach lasów (ang. EFFIS) oszacował całkowity spalony obszar w UE na ponad 800 tyś. hektarów. Pożary wystąpiły na terenach Francji, Hiszpanii, Portugalii, Słowenii oraz Czech. 


Burze oraz powodzie
 

Do dziesiątek ofiar śmiertelnych doprowadziły burze i powodzie, m.in. liczne przypadki lokalnych powodzi spowodowanych intensywnymi opadami deszczu, derecho (długotrwałe pasmo burz i niszczycielskich wiatrów), które nawiedziło część południowej i środkowej Europy w sierpniu, oraz trzy następujące po sobie burze w jednym tygodniu lutego w północno-zachodniej Europie. 


Anomalie pogodowe – opady śniegu i mrozy

Mimo że znaczna część regionu odczuła skutki globalnego ocieplenia w postaci rekordowych upałów oraz przedłużającej się suszy, niektóre części dotknięte zostały przez silne opady śniegu i mrozy (w tym Turcja, Syryjska Republika Arabska i obozy uchodźcze na granicy tureckiej, Grecja i Czarnogóra). Mrozy dotknęły również północną oraz zachodnią część Europy w grudniu. W Reykjaviku, Islandii, odnotowano najniższą temperaturę od 100 lat.

Odnawialne źródła energii 

Energia wiatrowa i słoneczna stanowiły 22,3% miksu energetycznego Unii Europejskiej w 2022 r., przebijając gaz ziemny (20%) po raz pierwszy i węgiel (16%). Więcej energii elektrycznej zostało wyprodukowane przez te dwa źródła niż przez jakiekolwiek inne źródło. Złożyły się na to dwa czynniki: znaczny wzrost zainstalowanej mocy fotowoltaicznej i najwyższe roczne powierzchniowe promieniowanie słoneczne zarejestrowane w Europie od 1983 r. (początku rejestracji danych satelitarnych). Monitorowanie i analizowanie meteorologicznych zmiennych tych źródeł energii staje się coraz ważniejsze w związku z ich coraz ważniejszą rolą w unijnym systemie energetycznym. 


Dane o klimacie
 

Dane na temat zmieniającego się klimatu oraz dane meteorologiczne są kluczowym elementem zwiększenia odporności naszych systemów energetycznych. Podczas gdy 80% członków ŚOM w Europie dostarcza części tych danych dla sektora energetycznego, mniej niż 50% dostarcza je z miesięcznym czy sezonowym wyprzedzeniem. Autorzy raportu podkreślają rolę zróżnicowanej i odpornej podstawy systemu energetycznego opartego na zdekarbonizowanych źródłach energii, takich jak energia jądrowa, wodna, geotermalna itd., w dłuższej perspektywie dekarbonizacyjnej.  

 

spis tresci Spis treści
arrow down arrow up


  1. Kluczowe wiadomości
  2. Przedmowa
  3. Wstęp
  4. Globalny kontekst klimatyczny          
  5. Klimat regionalny
    – Temperatura
    – Opady
    – Kriosfera
    – Ocean
  6. Główny wzór cyrkulacji atmosferycznej w regionie w 2022 roku 
  7. Zdarzenia ekstremalne i ich skutki
    – Przegląd
    – Obfite opady i powodzie
    – Susze
    – Fale upałów i pożary
    – Morskie fale upałów
    – Zimne fale, obfite opady śniegu i mróz
    – Silne burze
  8. Polityka klimatyczna i działania klimatyczne w sektorze energetycznym
    – Przejście na niskoemisyjną energetykę
    – Energia odnawialna – zobowiązania
    – Potencjał energii odnawialnej
    – Usługi klimatyczne dla energetyki
    – Energia atomowa
    – Wpływ ekstremalnych warunków pogodowych na sektor energetyczny
  9. Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w systemach rolno-spożywczych 
  10. Obserwacyjne podstawy monitorowania klimatu
  11. Zbiory danych i metody 
  12. Lista współtwórców
  13. Przypisy końcowe

multimedia Multimedia
arrow down arrow up


multimedia Powiązane artykuły
arrow down arrow up


  1. Europe is the fastest warming continent in the world, a WMO and Copernicus report warns   https://www.euronews.com/green/2023/06/19/global-warming-is-advancing-faster-than-expected-in-europe-wmo-report
  2. Żyjemy na kontynencie, który ociepla się najszybciej na świecie. Jak zmiany klimatu wpłynęły na Europę w 2022 roku   https://tvn24.pl/tvnmeteo/swiat/zmiany-klimatu-europa-raport-wmo-zmiany-klimatu-wplywaja-na-energetyke-w-europie-7181935
Chcesz dodać swój artykuł?
Prześlij go na adres mailowy Redakcji redakcja@klimatycznabazawiedzy.org