Świat znajduje się w coraz głębszej luce adaptacyjnej. Raport Adaptation Gap Report 2025 pokazuje, że tempo przystosowania się krajów do skutków zmiany klimatu nie nadąża za rosnącym ryzykiem klimatycznym. Wzrost temperatur, ekstremalne zjawiska pogodowe i rosnące koszty strat gospodarczych obnażają skalę braku przygotowania. W 2024 roku globalne potrzeby finansowe w zakresie adaptacji szacowano już na 215–387 miliardów dolarów rocznie, podczas gdy dostępne środki publiczne i prywatne stanowiły zaledwie 5–10% tej kwoty. Raport wzywa do pilnego zwiększenia finansowania, lepszej koordynacji działań i uwzględnienia adaptacji w każdej polityce rozwojowej – zwłaszcza w krajach rozwijających się, które ponoszą największe koszty kryzysu klimatycznego.
28/11/2025
Neufeldt, H., Hammill, A., Leiter, T., Magnan,
A., Watkiss, P., Bakhtiari, F., Bueno Rubial, P., Butera, B., Canales, N., Chapagain, D., Christiansen, L., Dale, T., Milford, F., Niles,
K., Njuguna, L., Pauw, P., Singh, C. and Yang, G.
80
angielski
Najważniejsze wnioski
Z danych przedstawionych w raporcie wynika, że tempo realizacji narodowych planów adaptacyjnych (NAPs) spadło po 2020 roku. Tylko 39 krajów wdrożyło swoje plany w pełnym zakresie, podczas gdy ponad 120 państw nadal znajduje się na etapie przygotowań. W tym samym czasie liczba odnotowanych katastrof klimatycznych wzrosła o 30% w porównaniu z dekadą 2010–2020.
Autorzy raportu podkreślają, że kraje o niskich i średnich dochodach ponoszą aż 85% globalnych strat klimatycznych, przy czym dostęp do środków adaptacyjnych mają ograniczony. W 2023 roku tylko 15% finansowania klimatycznego trafiło do Afryki Subsaharyjskiej, mimo że region ten doświadcza najczęstszych fal upałów, susz i powodzi. W Ameryce Łacińskiej i Azji Południowej większość projektów adaptacyjnych finansowana była z grantów bilateralnych, a nie z mechanizmów multilateralnych.
Globalne potrzeby finansowe na lata 2030–2035 wyniosą od 215 do 387 mld USD rocznie, podczas gdy obecne przepływy finansowe nie przekraczają 47 mld USD. Co więcej, środki prywatne stanowią mniej niż 3% globalnych inwestycji w adaptację, a 60% krajów raportuje opóźnienia w implementacji projektów z powodu „niedostępności finansowania długoterminowego”.
UNEP wskazuje cztery kluczowe sektory ryzyka:
Zasoby wodne: ponad 3 miliardy ludzi żyje na obszarach z rosnącym niedoborem wody; prognozy mówią o wzroście o 40% do 2050 r.
Zdrowie publiczne: wzrost fal upałów zwiększa liczbę zgonów cieplnych – w 2024 r. o 20% w porównaniu z poprzednim rokiem.
Rolnictwo i bezpieczeństwo żywnościowe: plony w regionach tropikalnych spadły o 5–15% w ciągu dekady; rośnie ryzyko głodu w Afryce Wschodniej.
Infrastruktura: powodzie i osuwiska generują rocznie ponad 250 miliardów USD strat majątkowych.
Tylko połowa krajów świata posiada systemy oceny postępów adaptacyjnych. Brak wspólnych metod pomiaru skutków utrudnia porównywanie wyników między regionami. UNEP wzywa do opracowania globalnych wskaźników adaptacyjnych, podobnych do paryskich celów redukcyjnych.
Adaptacja nie może być traktowana jako „oddzielna polityka klimatyczna”, lecz powinna przenikać wszystkie obszary rozwoju – od planowania przestrzennego i gospodarki wodnej po edukację i transport. UNEP przedstawia przykłady dobrych praktyk:
w Kenii rozwój lokalnych planów reagowania na susze,
w Bangladeszu – system wczesnego ostrzegania przed cyklonami,
w Chile – reformę ubezpieczeń rolnych obejmującą ryzyka klimatyczne.
Raport kończy się pięcioma kluczowymi rekomendacjami:
Potroić globalne finansowanie adaptacyjne do 2030 r.
Wzmocnić koordynację NAPs między krajami i regionami.
Ujednolicić metody raportowania skutków i efektów adaptacji.
Zwiększyć udział sektora prywatnego w inwestycjach w odporność klimatyczną.
Uwzględnić adaptację w zobowiązaniach krajowych (NDCs) w ramach porozumienia paryskiego.
