Odporna i silna Polska

Rezyliencja biznesu jako odpowiedź na rosnące ryzyka systemowe

Raport wskazuje, że polskie przedsiębiorstwa coraz częściej mierzą się z wieloma nakładającymi się ryzykami systemowymi, wśród których szczególne znaczenie mają skutki zmiany klimatu, niestabilność energetyczna oraz kampanie dezinformacyjne. Zjawiska takie jak susze, powodzie czy przerwy w dostawach energii przestały być jedynie prognozami – stają się realnymi czynnikami zwiększającymi koszty działalności, zagrażającymi ciągłości operacyjnej oraz obniżającymi konkurencyjność firm.

Dodatkowym czynnikiem destabilizującym są napięcia geopolityczne, w tym wojna w Ukrainie czy konflikty na Bliskim Wschodzie, które zakłócają łańcuchy dostaw i podnoszą ceny energii oraz surowców. W takiej sytuacji przedsiębiorstwa często koncentrują się na krótkoterminowym przetrwaniu zamiast na długofalowych strategiach budujących odporność na przyszłe wstrząsy.

Raport wskazuje, że rozwiązaniem jest rozwijanie rezyliencji przedsiębiorstw – zdolności do przewidywania, absorbowania i przekształcania wstrząsów w impuls do rozwoju, a nie jedynie do przetrwania kryzysów.

Zmiana klimatu jako rosnące ryzyko gospodarcze

Publikacja podkreśla, że zmiana klimatu staje się coraz ważniejszym czynnikiem ryzyka dla gospodarki i sektora finansowego. Instytucje finansowe i regulatorzy wskazują, że ryzyka klimatyczne – zarówno fizyczne, jak i transformacyjne – mogą wpływać na ocenę zdolności kredytowej przedsiębiorstw oraz koszty finansowania działalności.

W Polsce ryzyko to jest szczególnie istotne ze względu na strukturę systemu energetycznego. Energetyka opiera się wciąż w ponad 50% na węglu, co zwiększa wrażliwość firm na rosnące ceny uprawnień do emisji CO₂ oraz na wzrost kosztów energii.

Jednocześnie coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe – takie jak susze, powodzie czy silne wiatry – stanowią rosnące zagrożenie dla infrastruktury przemysłowej i transportowej. Nawet przy skutecznej polityce klimatycznej Polska będzie ponosić koszty zmiany klimatu rzędu dziesiątek miliardów złotych rocznie.

Ryzyka energetyczne dla polskich przedsiębiorstw

Raport wskazuje, że energetyka stała się jednym z kluczowych filarów rezyliencji biznesu. Stabilność dostaw energii wpływa nie tylko na ciągłość operacyjną przedsiębiorstw, lecz także na ich koszty, konkurencyjność oraz pozycję w międzynarodowych łańcuchach dostaw.

Autorzy raportu wyróżniają cztery główne kategorie ryzyk energetycznych:

• ryzyka ekonomiczne – związane z wysokimi i zmiennymi cenami energii, szczególnie w krajach o dużej zależności od paliw kopalnych,
• ryzyka transformacyjne – wynikające z konieczności inwestycji w nowe technologie energetyczne i dekarbonizację działalności,
• ryzyka fizyczne – obejmujące zakłócenia infrastruktury energetycznej lub przerwy w dostawach energii,
• ryzyka regulacyjne – związane z dynamicznymi zmianami regulacji w sektorze energetycznym.

Przykładem skutków braku rezyliencji energetycznej była sytuacja z 2022 roku, kiedy gwałtowny wzrost cen gazu doprowadził do czasowego wstrzymania pracy części instalacji w Grupie Azoty. Spowodowało to spadek produkcji nawozów oraz pogorszenie wyników finansowych spółki, która po trzech kwartałach 2023 roku odnotowała około 1,8 miliarda złotych straty.

Transformacja energetyczna jako wyzwanie i ryzyko dla firm

Raport wskazuje, że sama transformacja energetyczna generuje dodatkowe ryzyka dla przedsiębiorstw. W Polsce proces ten jest szczególnie wymagający ze względu na wysoką zależność systemu energetycznego od węgla oraz wolniejsze tempo transformacji w

Firmy mogą napotykać trudności w realizacji inwestycji transformacyjnych, między innymi z powodu:

• ograniczonej dostępności mocy przyłączeniowych w sieci elektroenergetycznej,
• wysokiego kosztu finansowania projektów transformacyjnych,
• problemów z dostępnością komponentów technologicznych w globalnych łańcuchach dostaw.

Dodatkowym zagrożeniem jest ryzyko tzw. stranded assets, czyli inwestycji w technologie, które w wyniku transformacji energetycznej mogą szybko stać się niekonkurencyjne lub nieopłacalne.

Fizyczne zagrożenia dla infrastruktury energetycznej

Raport zwraca uwagę na rosnącą rolę fizycznych zagrożeń dla systemów energetycznych. Wśród nich znajdują się zarówno ekstremalne zjawiska pogodowe, jak i działania hybrydowe czy cyberataki.

Przykłady takich zdarzeń obejmują m.in.:

• rozległy blackout w Hiszpanii w kwietniu 2025 roku, który dotknął kilkadziesiąt milionów mieszkańców Półwyspu Iberyjskiego,
• lokalny blackout w Berlinie w styczniu 2026 roku, który objął około 45 tysięcy gospodarstw domowych i ponad 2,2 tysiąca firm,
• próby cyberataków na instalacje odnawialnych źródeł energii i elektrociepłownie w Polsce w latach 2025–2026.

Choć prawdopodobieństwo takich zdarzeń dla pojedynczej firmy jest relatywnie niewielkie, ich potencjalne skutki operacyjne i finansowe mogą być bardzo poważne.

Dezinformacja jako czynnik destabilizujący decyzje biznesowe

Raport podkreśla, że dezinformacja dotycząca klimatu i energetyki może utrudniać przedsiębiorstwom podejmowanie racjonalnych decyzji strategicznych. Fałszywe lub manipulacyjne przekazy mogą prowadzić do opóźniania inwestycji w transformację energetyczną, zwiększać polaryzację społeczną oraz podważać zaufanie do naukowych ustaleń dotyczących zmiany klimatu.

Według danych przytoczonych w raporcie:

• tylko 3% Polaków uważa, że globalne ocieplenie nie istnieje,
• jednocześnie odsetek osób uznających zmianę klimatu za zagrożenie wynosi 17%, co jest najniższym poziomem odnotowanym w badaniach,
• z dezinformacją dotyczącą energetyki zetknęło się około 70% Polaków.

Autorzy podkreślają, że zdolność odróżniania rzetelnych informacji od dezinformacji staje się jednym z kluczowych elementów budowania rezyliencji organizacji.

Rekomendacje: rezyliencja jako warunek konkurencyjności

Raport podkreśla, że budowanie rezyliencji powinno stać się integralnym elementem strategii przedsiębiorstw. Autorzy wskazują, że firmy, które chcą ograniczyć ryzyka związane ze zmianą klimatu, transformacją energetyczną i niestabilnością informacyjną, powinny równolegle rozwijać działania mitygacyjne i adaptacyjne. Obejmuje to między innymi dywersyfikację źródeł energii, zwiększanie efektywności energetycznej, włączanie ryzyk klimatycznych do procesów decyzyjnych oraz wzmacnianie odporności operacyjnej na zakłócenia w dostawach energii. Równie istotne jest budowanie kompetencji organizacyjnych w zakresie analizy informacji i przeciwdziałania dezinformacji. Zdaniem autorów raportu przedsiębiorstwa, które potraktują te wyzwania jako impuls do innowacji i transformacji modeli biznesowych, mogą nie tylko ograniczyć straty wynikające z kryzysów, lecz także wzmocnić swoją długoterminową konkurencyjność.