Polityka klimatyczna Unii Europejskiej wchodzi w nową fazę, w której kluczowe znaczenie mają nie tylko cele redukcji emisji, lecz także sposób ich realizacji oraz koszty społeczne i gospodarcze transformacji. Publikacja „GO2’50” (nr 6/2025) przedstawia kompleksowy obraz aktualnych mechanizmów regulacyjnych, rynkowych i finansowych związanych z ograniczaniem emisji gazów cieplarnianych, ze szczególnym uwzględnieniem ich wpływu na Polskę. Analiza obejmuje m.in. reformę systemu EU ETS, wdrażanie CBAM (mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2), przygotowania do ETS2 oraz debatę nad nowym celem redukcyjnym na 2040 r. Opracowanie pokazuje, że decyzje podejmowane na poziomie UE coraz silniej przekładają się na realną gospodarkę - wpływając na ceny energii, strategie przedsiębiorstw oraz poziom życia obywateli - a jednocześnie ujawniają rosnące napięcia związane z tempem i kosztami transformacji.
Raport z dnia: 26/02/2026
2/04/2026
Zespół autorów pod redakcją Roberta Jeszke
190
polski
Najważniejsze wnioski
Polityka klimatyczna UE: stabilne cele, rosnące napięcia wokół realizacji
Publikacja wskazuje, że główne cele polityki klimatycznej UE pozostają niezmienne, natomiast rośnie znaczenie sposobu ich realizacji oraz kosztów społeczno-gospodarczych. Debata koncentruje się na tempie transformacji, jej wpływie na konkurencyjność gospodarki i poziom życia, szczególnie w warunkach spowolnienia gospodarczego i niestabilności geopolitycznej.
EU ETS: ograniczona podaż, rosnący popyt i ryzyko deficytu
System EU ETS wchodzi w nową fazę, w której malejąca podaż uprawnień (ok. 440 mln w 2026 r., spadek o ponad 25% r/r) zderza się z rosnącym popytem wynikającym m.in. z rozszerzenia systemu i działań uczestników rynku.
Zapotrzebowanie na uprawnienia w 2026 r. szacowane jest na ok. 1,1 mld, co oznacza potencjalny deficyt na poziomie 150–185 mln, a po uwzględnieniu dodatkowych czynników nawet ok. 400 mln uprawnień.
Presja wzrostowa na ceny uprawnień i znaczenie czynników politycznych
Ograniczona podaż i rosnący popyt mogą prowadzić do wzrostu cen EUA do poziomu 85–100 EUR w 2026 r. Jednocześnie coraz większą rolę odgrywają czynniki polityczne i regulacyjne (rewizja EU ETS, zmiany MSR, presja państw członkowskich), które mogą wpływać na stabilizację lub ograniczenie dynamiki wzrostów cen.
Rozbudowa instrumentów UE: ETS2, CBAM i cele na 2040 r.
UE rozwija kompleksowy zestaw narzędzi klimatycznych, obejmujący m.in. mechanizm CBAM, przygotowania do ETS2 oraz nowy cel redukcyjny na 2040 r. Wdrażanie tych instrumentów ujawnia napięcia między ambicją klimatyczną a kosztami transformacji oraz znaczenie podziału wysiłków między sektory i państwa członkowskie.
Społeczny wymiar transformacji i rola mechanizmów wsparcia
Transformacja wiąże się z ryzykiem wzrostu kosztów życia, szczególnie w związku z ETS2, oraz nierównomiernym rozkładem obciążeń. Istnieje ryzyko pogłębienia ubóstwa energetycznego i transportowego, dlatego kluczową rolę odgrywają instrumenty łagodzące, takie jak Społeczny Fundusz Klimatyczny, warunkujące akceptację społeczną zmian.
Rosnące znaczenie technologii i finansowania transformacji
Unijna polityka klimatyczna opiera się na coraz bardziej złożonym systemie regulacji i mechanizmów finansowych. Szczególne znaczenie zyskują technologie usuwania CO₂ (CDR) oraz ramy ich certyfikacji (CRCF), które mogą wspierać rozwój nowych rynków i inwestycji, choć ich wdrażanie napotyka bariery kosztowe i instytucjonalne.
Polska w centrum wyzwań transformacyjnych
Polska znajduje się w szczególnie wymagającej sytuacji ze względu na wysoki udział paliw kopalnych, wrażliwość przemysłu na koszty energii oraz niższy poziom dochodów gospodarstw domowych względem średniej UE. Oznacza to większą skalę wyzwań związanych z wdrażaniem unijnej polityki klimatycznej.
Globalny wymiar polityki klimatycznej UE
Regulacje unijne oddziałują również poza granicami UE, wpływając na państwa kandydujące i partnerów międzynarodowych oraz kształtując globalne standardy w zakresie polityki klimatycznej.
Spis treści Wstęp 6
