Global Forest Resources Assessment 2025

Globalna powierzchnia lasów i ich rozmieszczenie

W 2025 roku lasy zajmują 4,14 miliarda hektarów, co odpowiada 32% powierzchni lądów oraz około 0,5 ha na osobę. Największy udział mają lasy tropikalne (45%), następnie borealne (28%), umiarkowane (17%) i subtropikalne (11%). Europa posiada największą powierzchnię lasów spośród regionów (25% globalnych zasobów), natomiast Ameryka Południowa wyróżnia się najwyższym udziałem lasów w powierzchni lądowej (49%). Ponad 54% wszystkich lasów znajduje się w pięciu krajach: Rosji, Brazylii, Kanadzie, Stanach Zjednoczonych i Chinach.

Tempo zmian powierzchni lasów – wyraźna poprawa, ale brak przełomu

Tempo netto utraty lasów spadło ponad dwukrotnie – z 10,7 mln ha rocznie w latach 1990–2000 do 4,12 mln ha rocznie w latach 2015–2025. Spadek ten wynika zarówno z ograniczenia wylesiania, jak i wzrostu powierzchni lasów w niektórych regionach. Jednocześnie skala wylesiania pozostaje wysoka – 10,9 mln ha rocznie w latach 2015–2025, wobec 17,6 mln ha rocznie w latach 1990–2000 i 13,6 mln ha rocznie w latach 2000–2015. Od 1990 roku łącznie utracono około 489 mln ha lasów. Równocześnie tempo przyrostu lasów spadło – z 9,88 mln ha rocznie w latach 2000–2015 do 6,78 mln ha rocznie w latach 2015–2025.

Zróżnicowanie regionalne trendów

Wzrost powierzchni lasów odnotowano w Azji (choć wolniejszy w ostatniej dekadzie), Europie oraz – w mniejszym stopniu – w Ameryce Północnej i Środkowej. W tym samym czasie Afryka i Ameryka Południowa doświadczyły znaczących strat powierzchni leśnej od 1990 roku, jednak tempo tych strat uległo wyraźnemu spowolnieniu w latach 2015–2025.

Struktura lasów – dominacja regeneracji naturalnej

Lasy naturalnie regenerujące się stanowią 92% globalnej powierzchni lasów (3,83 mld ha). Ich powierzchnia zmniejszyła się o 324 mln ha w latach 1990–2025. Tempo strat w tej kategorii również spadło – z 13,8 mln ha rocznie w latach 1990–2000 do 6,97 mln ha rocznie w latach 2015–2025, co wskazuje na spowolnienie presji, ale nie jej zatrzymanie.

Lasy pierwotne – wciąż duże, ale systematycznie malejące

Lasy pierwotne zajmują 1,18 mld ha, czyli 29% globalnej powierzchni lasów. Ich areał zmniejszył się o 110 mln ha od 1990 roku. Tempo utraty tych lasów spadło z 3,92 mln ha rocznie w latach 2000–2015 do 1,61 mln ha rocznie w latach 2015–2025, co wskazuje na poprawę trendu, choć nadal oznacza znaczącą presję na najbardziej naturalne ekosystemy leśne.

Lasy sadzone – wzrost znaczenia i zmiany strukturalne

Lasy sadzone zajmują 312 mln ha (8% wszystkich lasów) i zwiększyły swoją powierzchnię o 120 mln ha od 1990 roku. Największy ich udział występuje w Azji (146 mln ha, 23% regionalnych lasów). Około połowa lasów sadzonych to intensywnie zarządzane plantacje, przy czym w Ameryce Południowej stanowią one niemal całość tej kategorii, a 95% z nich opiera się na gatunkach introdukowanych. Mimo wzrostu powierzchni, tempo rozwoju lasów sadzonych spowolniło w ostatniej dekadzie.

Zasoby drewna, biomasy i węgla – wzrost po 2000 roku

Globalne zasoby drewna wynoszą 630 mld m³ (średnio 152 m³/ha), z czego około jedna trzecia znajduje się w lasach pierwotnych. Biomasa leśna osiąga 709 gigaton (171 t/ha), a całkowity zasób węgla w lasach wynosi 714 gigaton (172 t/ha). 46% węgla magazynowane jest w glebie, 44% w biomasie żywej, a 10% w martwej materii i ściółce. Po spadkach w latach 90., wszystkie te wskaźniki rosną od 2000 roku, przy czym wzrost dotyczy głównie lasów borealnych i umiarkowanych, a w tropikach obserwuje się spadki.

Ochrona i zarządzanie – rosnący zakres działań

Powierzchnia lasów w obszarach prawnie chronionych wynosi 813 mln ha (około 20% globalnych zasobów) i wzrosła o 251 mln ha od 1990 roku. Najwyższy udział takich obszarów występuje w Azji (26%). Jednocześnie 2,13 mld ha lasów (55%) objętych jest planami zarządzania, co oznacza wzrost o 365 mln ha od 1990 roku; w Europie odsetek ten sięga 94%.

Własność i zarządzanie – dominacja sektora publicznego

71% lasów na świecie pozostaje własnością publiczną, 24% prywatną, a pozostałe mają status mieszany lub nieokreślony. Udział zarządzania przez administrację publiczną spadł z 94% w 1990 roku do 81% w 2020 roku, przy wzroście udziału podmiotów prywatnych (z 4% do 15%) oraz niewielkim wzroście udziału społeczności lokalnych i ludów rdzennych (z 2% do 3%).

Zakłócenia i zagrożenia dla lasów

Pożary są jednym z najważniejszych czynników zakłócających funkcjonowanie lasów. W latach 2007–2019 obejmowały średnio 261 mln ha rocznie, z czego około 49% stanowiły lasy. W samym 2019 roku pożary dotknęły około 123 mln ha lasów, głównie w strefie subtropikalnej (79%). Dodatkowo w 2020 roku owady, choroby i ekstremalne zjawiska pogodowe uszkodziły około 41 mln ha lasów, przede wszystkim w strefach umiarkowanych i borealnych.

Funkcje i przeznaczenie lasów

29% globalnych lasów (1,2 mld ha) jest zarządzanych głównie w celu produkcji drewna i produktów niedrzewnych, a 15% przeznaczono do wielofunkcyjnego użytkowania. Jednocześnie 482 mln ha (12%) lasów przeznaczono na ochronę bioróżnorodności (wzrost o 118 mln ha od 1990 roku), 386 mln ha (9%) na ochronę gleby i wody (wzrost o 123 mln ha), a 221 mln ha (ponad 5%) na funkcje społeczne, takie jak rekreacja, edukacja czy ochrona wartości kulturowych.