WRÓĆ DO LISTY

Przegląd Światowej Energetyki

EMBER Raport

Wiatr i słońce osiągnęły rekordowy poziom 12 procent światowego miksu energetycznego w 2022 roku i zaspokoiły 80 procent światowego wzrostu popytu na energię elektryczną. Według analizy ,,Global Electricity Review 2023" przeprowadzonej przez niezależną agencję badawczą typu non-profit EMBER, szczyt emisji związanych z sektorem energetycznym powinien przypadać na 2022 rok, a w 2023 powinny już zacząć maleć. Równocześnie autorzy przewidują, że całkowity wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną niezbędny do dekarbonizacji sektora energetycznego, jak i innych gałęzi gospodarki, zostanie zaspokojony przez czyste źródła energii. Tempo spadku tych emisji w dłuższej perspektywie będzie w dużej mierze zależało od Chin, które w 2022 roku były odpowiedzialne za 53 procent światowej produkcji energii elektrycznej z węgla. Dodatkowo, razem z Indiami odnotowują największy wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną na świecie (odpowiednio 61 oraz 12 procent w ciągu ostatnich 10 lat).

Autor/ka opracowania: Maya Ozbayoglu

Data umieszczenia w bazie: 13/06/2023


Data publikacji

17/04/2023

Instytucja

EMBER

Autorstwo

Główna autorka: Małgorzata Wiatros-Motyka

Inny autorzy i osoby współpracujące: Dave Jones, Hannah Broadbent, Nicolas Fulghum, Chelsea Bruce-Lockhart, Reynaldo Dizon, Phil MacDonald, Charles Moore, Alison Candlin, Uni Lee, Libby Copsey, Sam Hawkins, Matt Ewen, Bryony Worthington, Harry Benham, Michele Trueman, Muyi Yang, Aditya Lolla, Achmed Shahram Edianto, Paweł Czyżak, Sarah Brown, Chris Rosslowe, Richard Black

Liczba stron

163

Język raportu

angielski

Tagi
Zasady korzystania

flag Najważniejsze wnioski
arrow down arrow up


Era upadku paliw kopalnych w energetyce

Sektor energetyczny odpowiada za największą ilość światowych emisji CO2, bo aż 40%. W 2022 r. emisje CO2 z tego właśnie sektora osiągnęły nowy rekord 12,431 mln ton CO2, wynikający z rosnącego popytu na energię elektryczną w związku z rosnącymi gospodarkami, jak Chiny czy Indie, ale i z elektryfikacją gospodarki. Jednak intensywność emisji wynikających ze światowej produkcji energii elektrycznej spadła do rekordowo niskiego poziomu 436 g/CO2 w 2022, ustanawiając najczystszą elektryczność kiedykolwiek. Taki wynik został osiągnięty dzięki dynamicznemu rozwojowi energii ze słońca oraz wiatru, które razem tworzyły 12% światowego miksu energetycznego w 2022 r. (wzrost z 10% w 2021). Z kolei odnawialne źródła energii razem z niskoemisyjnym atomem osiągnęły 39%. Największy poziom wzrostu odnotowała fotowoltaika, rosnąc o 24% i będąc najszybciej rozwijającym się źródłem energii elektrycznej przez 18 lat z rzędu. Z kolei produkcja energii z wiatru wzrosła o 17%.

Obecnie w ponad 60 krajach więcej niż 10% miksu energetycznego stanowi energia słoneczna i wiatrowa, w tym w Polsce (12%). Jeżeli chodzi o inne czyste źródła wytwarzania energii elektrycznej, to ich odsetek w światowej produkcji energii elektrycznej, biorąc pod uwagę zmiany coroczne, zmalał pierwszy raz od katastrofy nuklearnej w Fukushimie w 2011 roku. Miało to związek z zamknięciem reaktorów w Niemczech i Belgii oraz awarii francuskich reaktorów jądrowych. Z kolei spadek w produkcji energii elektrycznej z hydroenergetyki – aż do 66 TWh, czyli do najniższego poziomu od 1990 roku, był spowodowany skrajnie suchymi warunkami w Europie. Osoby autorskie raportu podkreślają, że czyste źródła wytwarzania energii poza energią słoneczną oraz wiatrową nie są rozwijane w tempie potrzebnym do zatrzymania wzrostu średniej globalnej temperatury do 1.5C.

 

Wojna w Ukrainie zredefiniowała podejście państw do paliw kopalnych, ale ich rola w globalnym systemie energetycznym jest wciąż znacząca

Produkcja węgla wzrosła o 1,1%, zgodnie ze średnim wzrostem w ostatniej dekadzie. Pod koniec 2021r. na szczycie klimatycznym COP26 światowi przywódcy zgodzili się na wycofywanie się od energii węglowej. Jednak w 2022 roku zamknięto mniej elektrowni węglowych niż w jakimkolwiek roku od 2014 roku. W Unii Europejskiej stare elektrownie węglowe zostały nawet ponownie uruchomione w związku ze wstrzymaniem dostaw gazu ziemnego z Rosji. Natomiast ich rola nie była znacząca, a większość elektrowni została włączona tylko na okres jednej lub dwóch zim. Zatem plany odejścia państw członkowskich od węgla w dużej mierze pozostały takie same. Z kolei w związku z wysokimi cenami gazu na całym świecie jego produkcja spadła w 2022 roku po raz drugi od trzech lat (choć nieznacznie, bo o 0,2%), a zainstalowano najmniej mocy tego źródła – 31 GW – od 18 lat. Używanie gazu ziemnego jako paliwa przejściowego z węgla było ograniczone w 2022 roku, jako że gaz ziemny był już i tak droższy od węgla w 2021 roku. W raporcie wskazano na ważną rolę Bliskiego Wschodu w obraniu bardziej agresywnych celów instalacji odnawialnych mocy w celu zmniejszenia ilości gazu w miksie energetycznym, jako że ten region był odpowiedzialny za 15% produkcji gazu ziemnego w 2022. W Azji z kolei obawiano się dynamicznego rozwoju gazu ziemnego jako paliwa przejściowego z węgla. Kryzys energetyczny zmniejszył jednak to ryzyko, jako że większość krajów w Azji polega na importowanym gazie ziemnym. Rodzi się więc pytanie, czy wzrost czystej energii wystarczy do ograniczenia emisji energii z węgla bez przejścia na gaz.

 

Co musimy osiągnąć w ciągu tej dekady i gdzie teraz stoimy

Według scenariusza na net-zero emisji opublikowanego przez Międzynarodową Agencję Energetyczną (MAE) w ciągu tej dekady powinniśmy zwiększyć produkcję energii ze słońca i wiatru pięciokrotnie, a inne czyste źródła o 54% w celu osiągnięcia neutralności klimatycznej w światowej energetyce w 2040 roku. To by oznaczało całkowite odejście od spalania węgla w energetyce, jak i niemalże całkowite odejście od gazu ziemnego. Intensywność emisyjna zmierza w dobrym kierunku, jednak całkowite emisje zamiast spadać, dalej rosną. W celu utrzymania globalnej średniej temperatury na poziomie 1.5C powinniśmy zmniejszać globalne emisje średnio o 7,6% do 2030 roku. Ponadto, zgodnie ze scenariuszem MAE roczne stopy wzrostu na poziomie 25% dla energii słonecznej i 17% dla wiatru muszą zostać utrzymane w latach 2021-2030. Zostały one prawie dokładnie osiągnięte w 2022 r.: 24% dla energii słonecznej i 17% dla wiatru. Również w poprzednich latach podobne wyniki zostały osiągnięte. 

Nadzieją opiewają również takie polityki, jak program REPowerEU mający na celu prędko uniezależnić kraje członkowskie od węglowodorów z Rosji czy Inflation Reduction Act w Stanach Zjednoczonych z sierpnia 2022 r., który przeznaczył $370 miliardów rządowych pieniędzy na czystą energię. Z kolei Chiny, w których zainstalowano jedną piątą wszystkich zainstalowanych paneli fotowoltaicznych na świecie w 2022 r., dalej wdrażały już istniejące polityki, np. czternasty tzw. pięcioletni plan, jak i nowe reformy rynkowe. Ponadto w 2022 r. inwestycje w technologie czystej energii po raz pierwszy dorównały inwestycjom w paliwa kopalne. Gospodarki z globalnego Południa, takie jak Indonezja i Wietnam, zapewniły sobie międzynarodowe zobowiązania finansowe w 2022 r. od największych historycznych emitentów, jak Wielka Brytania, USA czy UE w celu wsparcia ich w przejściu od węgla na odnawialne źródła energii, a co za tym idzie, odłączenia wzrostu gospodarczego od rosnących emisji. We wrześniu 2022 r. Chile zobowiązało się do wycofania węgla do 2030 r., czyli o 10 lat szybciej niż wcześniej planowano, a cała Ameryka Łacińska była jedynym regionem w ciągu ostatnich siedmiu lat, który dorównał wzrost czystej energii ze wzrostem na za zapotrzebowanie na energię elektryczną i tym samym ograniczył spalanie paliw kopalnych. Odsetek wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną w Afryce pokrywany z czystych źródeł energii również znacząco wzrósł, z 23% w latach 2008-2015 do 61% w latach 2015-2022.

spis tresci Spis treści
arrow down arrow up


  1. Przedmowa
  2. Streszczenie wykonawcze
  3. Droga do 1.5C
  4. Transformacja elektryczna w 2022
  5. Szersza perspektywa
    • Wiatr i słońce rosną na światowe potęgi
    • Największe czyste źródła na świecie tracą na sile
    • Blisko punktu zwrotnego, w którym czyste źródła przekraczają całościowy popyt na wzrost gospodarczy
    • Nowa era malejących emisji z sektora energetycznego
  6. Globalne trendy w elektryczności
    • Produkcja
    • Popyt
    • Emisje
  7. Trendy różnych źródeł energii
    • Fotowoltaika
    • Energetyka wiatrowa
    • Hydroenergetyka
    • Energetyka węglowa
    • Bioenergia
    • Gaz ziemny
    • Atom
  8. Kraje i bliższy wgląd na poszczególne regiony
    • Chiny
    • Stany Zjednoczone
    • Indie
    • Unia Europejska
    • Japonia
    • Rosja
    • Korea Południowa
    • Arabia Saudyjska
    • Indonezja
    • Iran
  9. Wnioski
  10. Materiały wspomagające
    • Metodologia
    • Podziękowania