Global Drought Outlook 2025

Powierzchnia dotknięta suszą podwoiła się od 1900 roku

Zgodnie z analizą OECD, globalna powierzchnia lądów dotkniętych suszą wzrosła dwukrotnie w okresie 1900–2020. W latach 2000–2020 około 40% światowych obszarów doświadczyło wzrostu zarówno częstotliwości, jak i intensywności susz. W 2023 roku 48% globalnej powierzchni lądowej doświadczyło co najmniej jednego miesiąca ekstremalnej suszy – był to drugi najwyższy wynik od 1951 roku.

Zmiana klimatu jako kluczowy czynnik ryzyka
Raport wskazuje, że zmiana klimatu znajduje się w centrum rosnącego zagrożenia suszą. Wzrost temperatur zwiększa parowanie, zaburza wzorce opadów oraz ogranicza zasoby śniegu i lodowców. Szacuje się, że zmiana klimatu zwiększyła prawdopodobieństwo suszy w Europie w 2022 r. nawet 20-krotnie, a trwającej suszy w Ameryce Północnej o 42%.

W scenariuszu wzrostu temperatury o +4°C susze mogą stać się nawet siedmiokrotnie częstsze i bardziej intensywne w porównaniu do warunków sprzed epoki przemysłowej.

Spadek dostępności wody: gleby, rzeki i wody podziemne

Od 1980 roku 37% globalnych obszarów lądowych doświadczyło istotnego spadku wilgotności gleby. Jednocześnie 62% monitorowanych warstw wodonośnych na świecie wykazuje spadek poziomu wód podziemnych (73% w krajach nienależących do OECD i 60% w krajach OECD).

W wielu regionach obserwuje się również spadek przepływów rzecznych – przykładowo 90% rzek w regionie śródziemnomorskim Europy odnotowało spadek średnich przepływów w latach 1950–2013.

Rosnące koszty gospodarcze

Straty i szkody gospodarcze związane z suszą rosną globalnie w tempie 3–7,5% rocznie. OECD szacuje, że przeciętne zdarzenie suszowe w 2025 r. będzie co najmniej dwukrotnie bardziej kosztowne niż w 2000 r., a do 2035 r. koszty będą co najmniej o 35% wyższe niż obecnie.

Rolnictwo pozostaje sektorem najbardziej dotkniętym skutkami suszy – w szczególnie suchych latach plony mogą spadać nawet o 22%, a podwojenie czasu trwania suszy może zmniejszyć produkcję kluczowych upraw (np. soi i kukurydzy) nawet o 10%.

Skutki społeczne i humanitarne

Choć susze stanowią jedynie 6% wszystkich klęsk żywiołowych w latach 1970–2019, odpowiadają za 34% wszystkich zgonów związanych z katastrofami naturalnymi. W 2023 roku w Rogu Afryki 23 miliony osób cierpiało z powodu ostrego głodu w wyniku wieloletnich niedoborów opadów.

Od 2010 roku ponad 3 miliony osób zostało wewnętrznie przesiedlonych z powodu suszy.

Czynniki antropogeniczne nasilające suszę

Oprócz zmiany klimatu, raport wskazuje na presję wynikającą z działalności człowieka. Nawadnianie odpowiada za 70% globalnych poborów wody, a w niektórych regionach praktyki irygacyjne mogą zwiększać intensywność suszy nawet trzydziestokrotnie.

Rozwój urbanizacji i uszczelnianie powierzchni ograniczają infiltrację wody i zasilanie wód podziemnych we wszystkich krajach OECD (grupa 38 wysoko rozwiniętych, demokratycznych państw, w tym Polska).

Adaptacja przynosi wymierne korzyści ekonomiczne

Inwestycje w zapobieganie skutkom suszy przynoszą wymierne korzyści: każdy 1 USD zainwestowany w prewencję może generować od 2 do 3 USD korzyści, a w niektórych przypadkach zwroty mogą być nawet dziesięciokrotnie wyższe od poniesionych kosztów.

Raport podkreśla znaczenie zintegrowanego zarządzania zasobami wodnymi, przywracania równowagi między poborem a odnawianiem zasobów, wdrażania rozwiązań opartych na przyrodzie (NbS), poprawy efektywności nawadniania (potencjalna redukcja globalnego zużycia wody do 76%) oraz wzmocnienia systemów zarządzania ryzykiem i finansowania odporności.