Europe’s environment and climate 2025

Tempo ocieplenia w Europie przewyższa średnią światową, a skutki zmian klimatu są już widoczne
Europa jest najszybciej ocieplającym się kontynentem, a nasilające się ekstremalne zjawiska pogodowe coraz dotkliwiej oddziałują na życie jej mieszkańców. W latach 1980–2023 zdarzenia pogodowe i klimatyczne w UE-27 doprowadziły do ponad 240 tys. ofiar śmiertelnych oraz strat gospodarczych szacowanych na 738 mld euro (w cenach z 2023 r.). Średnie roczne straty w latach 2020–2023 były przy tym 2,5-krotnie wyższe niż w poprzedniej dekadzie, co potwierdza wyraźny wzrost skali ryzyka klimatycznego.

Redukcja emisji i rosnąca potrzeba adaptacji
Unia Europejska ograniczyła emisje gazów cieplarnianych o 37% od 1990 r., głównie dzięki zmniejszeniu wykorzystania paliw kopalnych i wzrostowi udziału odnawialnych źródeł energii. Prognozy wskazują, że UE jest na dobrej drodze do osiągnięcia celu redukcji emisji netto o co najmniej 55% do 2030 r. Jednocześnie, rośnie potrzeba adaptacji do skutków zmiany klimatu, ponieważ ryzyka i koszty związane z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi szybko rosną, a wdrażanie działań adaptacyjnych pozostaje niewystarczające.

Transformacja energetyczna i gospodarcza przyspiesza, lecz wciąż niewystarczająco

W 2023 r. odnawialne źródła energii stanowiły ponad 24% końcowego zużycia energii w UE, jednak paliwa kopalne wciąż odpowiadały za blisko 70% dostępnej energii brutto. Choć sektor energetyczny i przemysłowy notują wyraźne postępy w redukcji emisji, w transporcie spadek od 2005 r. wyniósł zaledwie 6%, a w rolnictwie 7%, co pokazuje, że transformacja całej gospodarki wymaga dalszego przyspieszenia.

Zmiana klimatu i degradacja środowiska jako systemowe ryzyko dla gospodarki

Zmiana klimatu i degradacja środowiska stanowią poważne ryzyko systemowe dla gospodarki, szczególnie w strefie euro, gdzie około 72–75% przedsiębiorstw oraz kredytów bankowych jest silnie uzależnionych od usług ekosystemowych. Postępująca degradacja środowiska i nasilające się skutki zmiany klimatu zwiększają ryzyko finansowe, mogą prowadzić do zakłóceń w dostawach surowców, zniszczeń infrastruktury oraz wzrostu kosztów działalności, a w konsekwencji destabilizować całe systemy gospodarcze. Choć odnotowano postępy w redukcji emisji i ograniczaniu części zanieczyszczeń, ogólne trendy środowiskowe i klimatyczne nadal budzą niepokój. Dlatego kluczowe znaczenie ma skuteczne wdrażanie istniejących regulacji, w tym Europejskiego Zielonego Ładu, oraz konsekwentna transformacja gospodarki w kierunku dekarbonizacji, cyrkularności i ochrony zasobów naturalnych.

Największe wyzwania dotyczą bioróżnorodności i ekosystemów
Ponad 80% chronionych siedlisk w Europie jest w złym lub bardzo złym stanie, a 60–70% gleb jest zdegradowanych. Cele unijnej strategii bioróżnorodności na 2020 r. dotyczące zahamowania utraty bioróżnorodności nie zostały osiągnięte, a perspektywy ich realizacji w przyszłości są ograniczone. Utrata ekosystemów zagraża bezpieczeństwu żywnościowemu, wodnemu i gospodarczemu Europy.

Zasoby wodne pod presją
Około 30% terytorium Europy i 34% jej mieszkańców doświadcza stresu wodnego. Tylko 37% wód powierzchniowych osiągnęło dobry lub bardzo dobry stan ekologiczny w 2021 r., a głównym źródłem presji na wody pozostaje rolnictwo, m.in. poprzez spływ nawozów i pestycydów. Zmiana klimatu dodatkowo pogłębia te problemy.

Znacząca poprawa jakości powietrza, lecz obciążenie zdrowotne pozostaje wysokie
Od 2005 do 2022 r. liczba przedwczesnych zgonów związanych z pyłami drobnymi spadła o 45%. Mimo to zanieczyszczenie środowiska nadal odpowiada za co najmniej 10% przedwczesnych zgonów w Europie – zanieczyszczenie powietrza powoduje co najmniej 239 tys., a hałas – 66 tys.