Droga do zera netto. Emisje i cele klimatyczne spółek na GPW

Poprawa jakości raportowania bez przełożenia na realne redukcje emisji: Nastąpił wyraźny wzrost zakresu ujawnianych danych – 80 spółek WIG140 raportuje pełny Zakres 3, co oznacza czterokrotny wzrost względem poprzedniej edycji, a żadna spółka nie ogranicza się już wyłącznie do Zakresu 1. Jednocześnie dane za 2024 r. pokazują stagnację w redukcji emisji w Zakresach 1 i 2, przy czym zmiany pozostają w dużej mierze uzależnione od sektora energetycznego, odpowiadającego za około 50% emisji spółek WIG140.

Dominacja paliw kopalnych w miksie energetycznym: Paliwa kopalne pozostają podstawą miksu energetycznego analizowanych spółek. Aż 95,2% zużywanej energii pochodzi ze źródeł konwencjonalnych, takich jak węgiel, gaz i ropa. Udział energii odnawialnej wynosi jedynie 4,6–5%, przy czym za ok. 70% tej energii odpowiada spalanie paliw odnawialnych, takich jak biomasa, biogaz czy odnawialny wodór.

Niska liczba spółek z celami klimatycznymi: Spośród 140 spółek WIG140 tylko 50 zadeklarowało cele klimatyczne, a w WIG100 odsetek ten wynosi 44%. Jednocześnie raport odnotowuje, że u około 60% spółek występuje spadek ambicji klimatycznych lub brak jasno określonych celów redukcji emisji. Cele klimatyczne polskich spółek coraz lepiej odpowiadają europejskim standardom i Porozumieniu paryskiemu, ale nadal są słabiej zgodne ze ścieżkami SBTi niż na rynkach zachodnich.

Silne zróżnicowanie sektorowe i kluczowa rola Zakresu 3: Najwyższy odsetek spółek raportujących pełny ślad węglowy występuje w sektorach chemiczno-surowcowym, paliwowo-energetycznym oraz dóbr konsumpcyjnych, podczas gdy w sektorach technologii i ochrony zdrowia ponad połowa spółek nie ujawnia danych emisyjnych. Jednocześnie w wielu branżach – finansowych, handlowych i ochronie zdrowia – emisje Zakresu 3 stanowią większość całkowitego śladu węglowego, a ich pomijanie prowadzi do istotnego zaniżania rzeczywistego wpływu na zmianę klimatu.

Wpływ zmian regulacyjnych na raportowanie ESG: Wdrożenie pakietu Omnibus I może istotnie ograniczyć zakres obowiązkowego raportowania, zwalniając z niego ponad 90% polskich spółek objętych wcześniej dyrektywą CSRD. Grozi to spadkiem transparentności rynku, pogłębieniem niepewności regulacyjnej oraz osłabieniem tempa transformacji energetycznej.

Paradoks ambicji klimatycznych: Zjawisko „paradoksu ambicji” dotyczy rosnącej liczby i szczegółowości danych raportowych przy jednoczesnej stagnacji rzeczywistych działań dekarbonizacyjnych. W wielu przypadkach poprawa wskaźników emisyjnych wynika z zabiegów księgowych lub zmian metodologicznych, a nie z faktycznych redukcji emisji.

Wnioski ogólne: Pomimo wyraźnej poprawy jakości i zakresu raportowania danych klimatycznych przez spółki z GPW, realna transformacja energetyczna pozostaje powolna, ambicje klimatyczne wielu podmiotów słabną, a zmiany regulacyjne zwiększają ryzyko dalszego ograniczenia transparentności i tempa dekarbonizacji rynku.