Children’s Climate Risk Report 2026

Ponad miliard dzieci doświadcza jednocześnie wielu zagrożeń klimatycznych

Raport wskazuje, że globalnie 1,1 miliarda dzieci jest narażonych na co najmniej trzy nakładające się zagrożenia klimatyczne. Skala problemu jest jeszcze większa:

• niemal wszystkie dzieci na świecie są narażone na co najmniej jedno zagrożenie klimatyczne,
• 2 miliardy dzieci jest narażonych na co najmniej dwa zagrożenia,
• 364 miliony – na co najmniej cztery,
• 53 miliony – na co najmniej pięć,
• 4 miliony – na co najmniej sześć,
• 123 tysiące – na co najmniej siedem zagrożeń jednocześnie.

UNICEF podkreśla, że skutki tych zagrożeń wzajemnie się wzmacniają. Przykładowo susze mogą prowadzić do pożarów, które pogarszają jakość powietrza, a następnie zwiększać ryzyko gwałtownych powodzi niszczących infrastrukturę i sprzyjających rozprzestrzenianiu się chorób.

Niemal wszystkie dzieci są narażone na przynajmniej jedno zagrożenie klimatyczne

Raport analizuje osiem głównych zagrożeń klimatycznych oraz dwa zagrożenia szczególnie wrażliwe na zmianę klimatu. Skala ekspozycji dzieci jest ogromna:

Zagrożenia klimatyczne:

• susze – 1,8 miliarda dzieci,
• fale upałów – 1,5 miliarda,
• ekstremalne temperatury – 1,2 miliarda,
• burze tropikalne – 662 miliony,
• powodzie rzeczne – 337 milionów,
• pożary – 206 milionów,
• burze piaskowe i pyłowe – 123 miliony,
• powodzie przybrzeżne – 33 miliony.

Zagrożenia wrażliwe na zmianę klimatu:

• malaria – 1 miliard dzieci,
• zanieczyszczenie powietrza – 2,3 miliarda dzieci.

Raport zaznacza, że nie wszystkie wymienione zjawiska są bezpośrednio wywoływane przez system klimatyczny Ziemi, ale ich występowanie jest wzmacniane przez zmianę klimatu.

Ryzyko klimatyczne zależy nie tylko od zagrożeń, ale również od odporności systemów społecznych

UNICEF definiuje ryzyko klimatyczne jako połączenie trzech elementów:

• zagrożenia (hazard),
• ekspozycji (exposure),
• podatności (vulnerability).

Podatność dzieci jest związana z ich biologiczną wrażliwością oraz zdolnością do radzenia sobie ze skutkami zagrożeń, która zależy od jakości i dostępności podstawowych usług społecznych. Słabo funkcjonujące lub niedostępne systemy znacząco zwiększają ryzyko dla dzieci.

Sześć kluczowych systemów społecznych decyduje o odporności dzieci

Raport analizuje sześć obszarów mających fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa dzieci:

Ochrona zdrowia

W 2024 roku:

• 20 milionów dzieci nie otrzymało podstawowych szczepień ratujących życie,
• 14,3 miliona dzieci nie otrzymało ani jednej dawki szczepionki przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi.

Zmiana klimatu może dodatkowo utrudniać dostęp do szczepień poprzez niszczenie placówek medycznych, zakłócanie łańcuchów chłodniczych i zwiększanie ryzyka rozprzestrzeniania się chorób.

Żywienie

Raport szacuje, że do 2050 roku zmiana klimatu może doprowadzić do:

• dodatkowych 28 milionów przypadków ostrego niedożywienia (wasting),
• dodatkowych 40 milionów przypadków zahamowania wzrostu (stunting) u dzieci.

Susze i powodzie niszczą uprawy oraz zakłócają funkcjonowanie systemów żywnościowych.

Woda, sanitacja i higiena (WASH)

W 2024 roku:

• 634 miliony dzieci nie miały dostępu do bezpiecznie zarządzanej wody pitnej,
• 1 miliard dzieci nie miał dostępu do bezpiecznie zarządzanej kanalizacji,
• 489 milionów dzieci nie miało dostępu do podstawowych warunków higienicznych.

Powodzie zanieczyszczają źródła wody, a susze prowadzą do ich wysychania.

Edukacja

W 2024 roku co najmniej 242 miliony uczniów w 85 krajach i terytoriach doświadczyło zakłóceń w nauce spowodowanych zagrożeniami klimatycznymi. Szkoły są niszczone przez burze, a fale upałów utrudniają prowadzenie zajęć.

Ochrona dzieci

W latach 2016–2023 odnotowano:

• 62,1 miliona wewnętrznych przemieszczeń dzieci spowodowanych zagrożeniami klimatycznymi,
• co odpowiada ponad 21 tysiącom przemieszczeń dziennie.

Przemieszczenia zwiększają ryzyko pracy dzieci, małżeństw dziecięcych i rozdzielania rodzin.

Ochrona socjalna

UNICEF wskazuje, że do 2030 roku zmiana klimatu może doprowadzić do pogłębienia skrajnego ubóstwa i objęcia nim ponad 130 milionów dodatkowych osób na świecie.

Największa intensywność nakładających się zagrożeń występuje w Afryce Sahelu

Analiza intensywności zagrożeń pokazuje, że najwyższy względny poziom ekspozycji dzieci występuje w regionie Sahelu, szczególnie w:

• Burkina Faso,
• Republice Środkowoafrykańskiej,
• Mali,
• Sudanie Południowym,
• Sudanie.

W ujęciu bezwzględnym najwyższe wartości odnotowano m.in. w Egipcie, Indiach, Nigerii i Pakistanie.

UNICEF apeluje o pilne działania skoncentrowane na dzieciach

Raport wskazuje trzy główne kierunki działań:

Ograniczanie emisji

Rządy powinny:

• realizować istniejące zobowiązania międzynarodowe,
• przyspieszyć odchodzenie od paliw kopalnych,
• rozwijać odnawialne źródła energii,
• prowadzić transformację zgodną ze scenariuszem ograniczenia wzrostu temperatury do 1,5°C.

Wzmacnianie odporności systemów społecznych

Dzieci i usługi krytyczne dla ich funkcjonowania powinny być priorytetowo uwzględniane w:

• krajowych planach adaptacji,
• planach przygotowania na katastrofy,
• strategiach reagowania na straty i szkody.

Włączanie dzieci i młodzieży w proces decyzyjny

UNICEF rekomenduje:

• inwestowanie w edukację klimatyczną,
• rozwijanie kompetencji i wiedzy,
• wzmacnianie udziału dzieci i młodzieży w tworzeniu polityk klimatycznych i decyzji finansowych.