Zmiana klimatu staje się coraz częściej przedmiotem dezinformacji, wykorzystywanej do podważania zaufania do nauki, osłabiania demokracji i blokowania polityk klimatycznych. Raport HEAT: Harmful Environmental Agendas & Tactics, obejmujący Niemcy, Francję i Holandię, pokazuje, jak fałszywe narracje dotyczące klimatu są rozpowszechniane przez kanały konspiracyjne, skrajnie prawicowe media, zagraniczne ośrodki wpływu – w tym powiązane z Rosją – oraz influencerów działających w mediach społecznościowych. Zamiast negowania nauki, dominują narracje przedstawiające działania klimatyczne jako formę kontroli, elitarny projekt lub zagrożenie dla tożsamości narodowej. Raport dostarcza dowodów, że platformy cyfrowe – przy braku jednoznacznych regulacji – są podatnym gruntem dla rozprzestrzeniania się dezinformacji klimatycznej, zagrażającej integralności procesów demokratycznych w Europie.
Raport z dnia: 12/06/2025
22/07/2025
Eksperci EU Disinfo LAB I Logically.
75
angielski
Najważniejsze wnioski
W trzech analizowanych krajach dominującą strategią nie jest już negowanie faktu zmian klimatu, lecz przedstawianie polityki klimatycznej jako zagrożenia dla obywateli:
Narracje takie jak #Klimadiktatur, #Agenda2030, #Escrologistes czy #klimaatdictatuur budują obraz „ekotyranii”, która ogranicza wolność jednostki i służy elitom.
Szczególnie silne były narracje sugerujące, że działania klimatyczne są wymuszaną formą inżynierii społecznej, co miało miejsce m.in. przy okazji rozszerzenia stref niskiej emisji (ZFE) we Francji i reform energetycznych w Niemczech
W każdym kraju często pojawiały się narracje spiskowe:
W Niemczech i Holandii setki postów dotyczyły HAARP i chemtrails, przedstawiając zjawiska pogodowe jako efekt tajnych operacji elit.
We Francji popularność zyskały teorie o „klimatycznej militaryzacji” i rzekomym celowym wywoływaniu kataklizmów.
Telegram był głównym kanałem promowania takich treści, dzięki braku moderacji i możliwości publikacji długich form.
Rosyjskie sieci dezinformacyjne (np. Portal Kombat, Pravda DE, Pravda Français) miały istotny udział w rozpowszechnianiu narracji wymierzonych w polityki klimatyczne UE.
Stosowano techniki niskokosztowego rozpowszechniania treści: tzw. copypasta, komentarze pod viralowymi postami, oraz retranslacje „lokalnych” głosów sprzeciwu.
W Niemczech zidentyfikowano ponad 3400 postów pochodzących z 115 rosyjskich stron i kont.
W Niemczech hashtagi takie jak #Klimadiktatur, #Heizungsgesetz i #Grünerwahn były używane do atakowania Zielonych i reform energetycznych.
W Holandii popularne były frazy typu “klimaatwaanzin” i “klimaatpsychose”, porównujące politykę klimatyczną do zbiorowego szaleństwa.
Wykryto sieć fałszywych kont na Facebooku z wygenerowanymi przez AI zdjęciami kobiet, wykorzystywanych do rozpowszechniania dezinformacji.
Platformy społecznościowe wykorzystują brak jednoznacznego uznania dezinformacji klimatycznej jako „ryzyka systemowego” w DSA (art. 34–35), unikając obowiązków związanych z moderacją, przejrzystością i oceną ryzyka.
Brakuje obowiązkowych raportów dotyczących treści klimatycznych, monitorowania greenwashingu czy algorytmicznej amplifikacji treści dezinformujących.
Spis treści
1. Executive Summary 3
2. Introduction 4
3. Methodology & Data Collection 6
3.1 Analytical Framework 6
3.2 Geographic Focus and Actor Selection 6
3.3 Data Processing and Narrative Clustering 7
3.4 Analyst Workflow and Validation 7
3.5 Closing Note on Methodology 7
4. Country-Level Analysis: Germany 9
4.1 Executive Summary of Findings 9
4.2 Platform-Specific Breakdown 12
4.3 Dominant Narratives by Pillar 15
5. Country-Level Analysis: France 20
5.1 Executive Summary of Findings 20
5.2 Platform-Specific Breakdown 23
5.3 Dominant Narratives by Pillar 26
6. Country-Level Analysis: Netherlands 32
6.1 Executive Summary of Findings 32
6.2 Platform-Specific Breakdown 35
6.3 Dominant Narratives by Pillar 37
7. Coordinated Inauthentic Behaviour (CIB) Analysis 42
8. Cross-Country Comparative Analysis 46
8.1 Shared and Divergent Narratives Across Countries 46
8.2 Transnational influence operations and spillover – Portal Kombat 46
9. Policy Recommendations 48
9.1 Structural Risks to Policy and Democracy 48
9.2 Legislative and Regulatory Gaps: The Limits of the DSA 49
9.3 Platform failures in the EU 53
9.4 Recommendations 57
10. Conclusion 61
10.1 Summary of Core Insights 61
10.2 Reflection on Methodology and Findings 61
10.3 Future Research Needs 62
11. Annex A: Technical Methodology & Limitations 63
11.1 Seven-Stage Implementation Process 63
11.2 Boolean-Based Collection 64
11.3 Platforms and Sources 65
11.5 Limitations 69
11.6 Fact-Check Summaries for Key Disinformation Themes 69
11.7 Fact-Check Table 71
11.8 Platform Reporting Limitations 72
11.9 Source List for Chapter 9 Section 2 74
